Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες στην Ευρώπη και στα αρχικά στάδια συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Η έγκαιρη διάγνωση κάνει τη διαφορά.

1. Εξέταση PSA       

• Τι είναι: Απλή αιμοληψία που μετρά το Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο (PSA), μια πρωτεΐνη που παράγεται από τον προστάτη. Ο φυσιολογικός της ρόλος είναι η ρευστοποίηση του σπέρματος. Μικρή ποσότητα περνά στο αίμα, όπου και μετράται.
• Πότε ξεκινάμε: Από τα 50. Από τα 45 αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό (πατέρας ή αδελφός). Από τα 40 σε φορείς μετάλλαξης BRCA2.
• Πόσο συχνά: Εξαρτάται από την τιμή και τους παράγοντες κινδύνου. Ο ουρολόγος ορίζει το διάστημα επανελέγχου.
• Προετοιμασία: Δεν χρειάζεται νηστεία. Αποφύγετε εκσπερμάτιση και έντονη ποδηλασία για 48 ώρες πριν. Μην κάνετε την εξέταση αν έχετε ουρολοίμωξη.
• Σημαντικό: Αυξημένο PSA δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Μπορεί να οφείλεται σε καλοήθη υπερπλασία ή φλεγμονή. Αν παίρνετε φιναστερίδη ή δουταστερίδη, ενημερώστε τον γιατρό σας, γιατί μειώνουν την τιμή του PSA.

2. Δακτυλική Εξέταση

• Τι είναι: Ο ουρολόγος ψηλαφά τον προστάτη μέσω του ορθού.
• Πότε γίνεται: Στην ουρολογική επίσκεψη, μαζί με το PSA, από τις ίδιες ηλικίες.
• Πώς γίνεται: Διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Δεν είναι επώδυνη και δεν χρειάζεται καμία προετοιμασία. Μπορεί να προκαλέσει ελαφριά δυσφορία ή αίσθημα ούρησης, που περνά αμέσως.
• Τι εκτιμάμε: Το μέγεθος, τη σύσταση και τα όρια του προστάτη, καθώς και την παρουσία όζων, σκληρών περιοχών ή ασυμμετρίας.
• Γιατί μετράει: Συμπληρώνει το PSA. Ορισμένοι καρκίνοι εντοπίζονται στην ψηλάφηση ακόμη και με φυσιολογικό PSA. Ένα ύποπτο εύρημα οδηγεί σε περαιτέρω έλεγχο με μαγνητική τομογραφία.
• Καλό να ξέρετε: Δεν χρησιμοποιείται μόνη της για προσυμπτωματικό έλεγχο. Η αξία της φαίνεται σε συνδυασμό με το PSA και την κλινική εικόνα.

3. Πολυπαραμετρική Μαγνητική Τομογραφία (mpMRI)

• Πότε γίνεται: Όταν το PSA είναι αυξημένο ή η δακτυλική εξέταση είναι ύποπτη, πριν από τη βιοψία. Γίνεται επίσης στην ενεργητική παρακολούθηση και όταν το PSA παραμένει υψηλό μετά από αρνητική βιοψία.
• Τι περιλαμβάνει: Συνδυασμό ακολουθιών: ανατομικές εικόνες (T2), διάχυση (DWI/ADC) και, όπου χρειάζεται, ενδοφλέβιο σκιαγραφικό (DCE). Προτιμάται μαγνήτης 3 Tesla.
• Τι βλέπουμε: Ύποπτες περιοχές μέσα στον προστάτη, το μέγεθός τους και την πιθανή επέκταση εκτός του αδένα. Κάθε αλλοίωση βαθμολογείται με το σύστημα PI–RADS (1–5): 1–2 χαμηλή πιθανότητα, 3 ενδιάμεση, 4–5 υψηλή.
• Πρακτικά: Διαρκεί περίπου 30–45 λεπτά, είναι ανώδυνη και δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία. Ενημερώστε μας αν έχετε βηματοδότη, μεταλλικά εμφυτεύματα ή κλειστοφοβία.
• Το όφελος: Βοηθά να αποφεύγονται περιττές βιοψίες και δείχνει με ακρίβεια πού πρέπει να στοχεύσει η βιοψία όταν χρειάζεται.

4. Βιοψία Προστάτη: η οριστική διάγνωση

• Γιατί χρειάζεται: Μόνο η βιοψία επιβεβαιώνει αν υπάρχει καρκίνος και πόσο επιθετικός είναι. Ούτε το PSA ούτε η μαγνητική μπορούν να το κάνουν αυτό μόνα τους.
• Fusion βιοψία: Οι εικόνες της μαγνητικής ενσωματώνονται σε πραγματικό χρόνο στο υπερηχογράφημα. Έτσι οι λήψεις στοχεύουν με ακρίβεια τις ύποπτες περιοχές (στοχευμένες λήψεις) και συνδυάζονται με συστηματικές λήψεις από όλο τον αδένα.
• Πώς γίνεται: Με λεπτή βελόνα λαμβάνονται μικρά ιστοτεμάχια. Προτιμάται η διαπερινεϊκή οδός, που έχει πολύ χαμηλό κίνδυνο λοίμωξης. Γίνεται με τοπική αναισθησία ή μέθη.
• Ποιοτικά χαρακτηριστικά: Η βιοψία δείχνει τι τύπος όγκου είναι και πόσο επιθετικός. Αυτό εκφράζεται με το Gleason score / ISUP Grade Group (1–5).
• Ποσοτικά χαρακτηριστικά: Η βιοψία δείχνει και πόσος όγκος υπάρχει: πόσα ιστοτεμάχια είναι θετικά, ποιο ποσοστό κάθε ιστοτεμαχίου καταλαμβάνει ο καρκίνος και ποιο είναι το μέγιστο μήκος του.
• Γιατί μετράει: Ο συνδυασμός ποιοτικών και ποσοτικών στοιχείων καθορίζει την κατηγορία κινδύνου. Από αυτήν εξαρτάται η σωστή απόφαση: παρακολούθηση για τους όγκους χαμηλού κινδύνου ή θεραπεία όταν χρειάζεται. Έτσι αποφεύγονται τόσο η υποθεραπεία όσο και η υπερθεραπεία.
• Μετά τη βιοψία: Λίγο αίμα στα ούρα ή στο σπέρμα για μερικές ημέρες ή εβδομάδες είναι φυσιολογικό. Επικοινωνήστε μαζί μας αν εμφανίσετε πυρετό ή δυσκολία στην ούρηση. Αν παίρνετε αντιπηκτικά, ενημερώστε μας πριν από την εξέταση.