Η ριζική νεφρεκτομή —η πλήρης αφαίρεση του νεφρού— παραμένει μέχρι σήμερα η καθιερωμένη αντιμετώπιση για τους μεγάλους όγκους νεφρού, δηλαδή για τα νεφροκυτταρικά καρκινώματα σταδίου cT2 με διάμετρο μεγαλύτερη των 7 εκατοστών. Με την εξάπλωση όμως της ρομποτικής χειρουργικής, η μερική νεφρεκτομή (αφαίρεση μόνο του όγκου με διατήρηση του υπόλοιπου νεφρού) έχει γίνει τεχνικά εφικτή και σε αυτούς τους ογκώδεις όγκους. Το ερώτημα που έμενε αναπάντητο ήταν αν είναι εξίσου ασφαλής από ογκολογική άποψη.
Μια νέα πολυκεντρική μελέτη από το γαλλικό δίκτυο UroCCR, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Urology τον Απρίλιο του 2026, προσθέτει σημαντικά νέα δεδομένα σε αυτό το ερώτημα.
Πότε ένας όγκος νεφρού θεωρείται «μεγάλος»;
Οι όγκοι του νεφρού σταδιοποιούνται κυρίως με βάση το μέγεθός τους. Όταν ο όγκος ξεπερνά τα 7 εκατοστά αλλά παραμένει περιορισμένος μέσα στον νεφρό, χαρακτηρίζεται ως στάδιο cT2. Αυτοί οι όγκοι είναι τεχνικά πιο απαιτητικοί: βρίσκονται συχνά κοντά στα μεγάλα αγγεία ή στο αποχετευτικό σύστημα, και η αφαίρεσή τους με διατήρηση του νεφρού απαιτεί σημαντική χειρουργική εμπειρία.
Για τους μεγάλους όγκους cT2, η ριζική νεφρεκτομή παραμένει η καθιερωμένη αντιμετώπιση όταν η μερική νεφρεκτομή δεν είναι τεχνικά εφικτή. Το ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσο η μερική νεφρεκτομή μπορεί, σε επιλεγμένους ασθενείς, να προσφέρει αντίστοιχο ογκολογικό έλεγχο.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη sPaRT2
Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα που είχαν συλλεχθεί προοπτικά από δεκάδες γαλλικά κέντρα του δικτύου UroCCR, στο πλαίσιο μιας αναδρομικής πολυκεντρικής μελέτης. Από τους 847 ασθενείς που πληρούσαν τα κριτήρια, σχηματίστηκαν 250 ζεύγη με αντιστοίχιση 1:1 (propensity score matching) βάσει κλινικών χαρακτηριστικών και χαρακτηριστικών του όγκου, ώστε οι δύο ομάδες να είναι όσο το δυνατόν πιο συγκρίσιμες:
- 250 ασθενείς με ρομποτικά υποβοηθούμενη μερική νεφρεκτομή (RAPN)
- 250 ασθενείς με ελάχιστα επεμβατική ριζική νεφρεκτομή (RN)
Το διάμεσο μέγεθος του όγκου ήταν 8 εκατοστά στην ομάδα της μερικής και 8,2 εκατοστά στην ομάδα της ριζικής νεφρεκτομής. Κύριο καταληκτικό σημείο ήταν η πενταετής επιβίωση ελεύθερη νόσου. Δευτερεύοντα σημεία ήταν η συνολική επιβίωση, η νεφρική λειτουργία, οι περιεγχειρητικές εκβάσεις, οι επιπλοκές και η επίτευξη του λεγόμενου «trifecta».
Τα αποτελέσματα της σύγκρισης
| Έκβαση στα 5 έτη | Μερική (RAPN) | Ριζική (RN) | p |
| Επιβίωση ελεύθερη νόσου | 61% | 49% | 0,2 |
| Ειδική για τη νόσο επιβίωση | 87% | 94% | 0,8 |
| Επιβίωση χωρίς μεταστάσεις | 71% | 66% | 0,4 |
| Συνολική επιβίωση | 80% | 80% | 0,5 |
| Μεταβολή eGFR (mL/min/1,73 m²) | −15 | −23 | — |
| Μείζονες επιπλοκές | 6% | 2% | 0,04 |
RAPN: ρομποτικά υποβοηθούμενη μερική νεφρεκτομή · RN: ριζική νεφρεκτομή · eGFR: εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης. Τιμή p μικρότερη του 0,05 δηλώνει στατιστικά σημαντική διαφορά.
Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της μερικής νεφρεκτομής
Συγκρίσιμος ογκολογικός έλεγχος
Καμία από τις διαφορές στην επιβίωση δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Στους επιλεγμένους ασθενείς αυτής της μελέτης, η διατήρηση του νεφρού δεν φάνηκε να υπονομεύει τον έλεγχο της νόσου.
Σαφές πλεονέκτημα στη νεφρική λειτουργία
Η μερική νεφρεκτομή συνδέθηκε με μικρότερη απώλεια νεφρικής λειτουργίας στην πενταετία, λιγότερες μεταπτώσεις σε βαρύτερο στάδιο χρόνιας νεφρικής νόσου και χαμηλότερα ποσοστά οξείας νεφρικής βλάβης. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τη σημασία της διατήρησης της νεφρικής λειτουργίας, ιδιαίτερα σε ασθενείς που διατρέχουν κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου.
Υψηλότερη περιεγχειρητική νοσηρότητα
Οι μείζονες επιπλοκές ήταν τριπλάσιες μετά από μερική νεφρεκτομή (6% έναντι 2%). Η διαφορά αυτή είναι υπαρκτή και πρέπει να συζητείται ανοιχτά με τον ασθενή πριν την απόφαση. Το «trifecta» — αρνητικά χειρουργικά όρια, απουσία μειζόνων επιπλοκών και διατήρηση της νεφρικής λειτουργίας — επιτεύχθηκε στο 46% των μερικών νεφρεκτομών, ποσοστό που αντανακλά την τεχνική απαιτητικότητα των επεμβάσεων αυτών.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον ασθενή
Η μελέτη δεν σημαίνει ότι κάθε μεγάλος όγκος νεφρού μπορεί ή πρέπει να αντιμετωπιστεί με μερική νεφρεκτομή. Πρόκειται για αναδρομική μελέτη και οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε μερική νεφρεκτομή είχαν επιλεγεί προσεκτικά — γεγονός που αποτελεί εγγενή περιορισμό μελετών αυτού του τύπου.
Δείχνει όμως κάτι σημαντικό: όταν η ανατομία του όγκου το επιτρέπει και η επέμβαση γίνεται από έμπειρη ρομποτική ομάδα, η διατήρηση του νεφρού είναι πραγματική επιλογή ακόμη και σε όγκους άνω των 7 εκατοστών. Η απόφαση εξατομικεύεται πάντοτε με βάση:
- τη θέση και τη μορφολογία του όγκου
- την υπάρχουσα νεφρική λειτουργία του ασθενούς
- την ύπαρξη ενός ή δύο λειτουργικών νεφρών
- τις συνολικές συνθήκες υγείας και την ηλικία
- την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας στη ρομποτική τεχνική
Συχνές ερωτήσεις
Είναι η μερική νεφρεκτομή πιο επικίνδυνη από τη ριζική;
Έχει υψηλότερο ποσοστό μειζόνων επιπλοκών (6% έναντι 2% στη μελέτη), αλλά σε εξειδικευμένα κέντρα ο κίνδυνος αυτός θεωρείται διαχειρίσιμος. Δεν βρέθηκε διαφορά στη συνολική επιβίωση.
Θα χρειαστώ αιμοκάθαρση αν αφαιρεθεί ολόκληρος ο νεφρός;
Στους περισσότερους ασθενείς με δύο υγιείς νεφρούς, όχι. Ο εναπομείνας νεφρός αναλαμβάνει τη λειτουργία. Ο κίνδυνος αυξάνεται όμως σε όσους έχουν ήδη μειωμένη νεφρική λειτουργία, διαβήτη ή υπέρταση — και εκεί ακριβώς η μερική νεφρεκτομή προσφέρει το μεγαλύτερο όφελος.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση από ρομποτική νεφρεκτομή;
Η νοσηλεία είναι συνήθως 1 έως 2 ημέρες και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά μέσα σε 2 έως 4 εβδομάδες, ανάλογα με την έκταση της επέμβασης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Ποιος αποφασίζει ποια επέμβαση θα γίνει;
Η απόφαση λαμβάνεται από κοινού με τον ουρολόγο χειρουργό, μετά από πλήρη απεικονιστικό έλεγχο και εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Σε αμφίβολες περιπτώσεις είναι εύλογο να ζητηθεί και δεύτερη γνώμη.
Πηγή
Et-Touzani R, Bernhard J-C, Prudhomme T, et al. sPaRT2 — Minimally Invasive Partial versus Radical Nephrectomy for cT2 Renal Cell Carcinoma: A National Matched-Pair Analysis (UroCCR 235). The Journal of Urology, δημοσίευση online 10 Απριλίου 2026. doi: 10.1097/JU.0000000000005063
